-лы, -ды, -ты жұрнақтары қалай жалғанады?
Бір заттың бар екенін білдіретін «қандай?» сөзі «-лы/-лі», «-ды/-ді» не «-ты/-ті» арқылы жасалады.
Ереже
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «ақыл» «л» әрпіне бітеді, сондықтан «-ды». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «гүл» «л» әрпіне бітеді, сондықтан «-ді». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «дәм» «м» әрпіне бітеді, сондықтан «-ді». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «мән» «н» әрпіне бітеді, сондықтан «-ді». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «тұз» «з» әрпіне бітеді, сондықтан «-ды». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «күш» «ш» әрпіне бітеді, сондықтан «-ті». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «қар» «р» әрпіне бітеді, сондықтан «-лы». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «тау» «у» әрпіне бітеді, сондықтан «-лы». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «су» «у» әрпіне бітеді, сондықтан «-лы». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «жел» «л» әрпіне бітеді, сондықтан «-ді». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «жаңбыр» «р» әрпіне бітеді, сондықтан «-лы». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «бұлт» «т» әрпіне бітеді, сондықтан «-ты». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «шаң» «ң» әрпіне бітеді, сондықтан «-ды». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «сән» «н» әрпіне бітеді, сондықтан «-ді». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «көрік» «к» әрпіне бітеді, сондықтан «-ті». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «күй» «й» әрпіне бітеді, сондықтан «-лі». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «мейірім» «м» әрпіне бітеді, сондықтан «-ді». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
- «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «ырыс» «с» әрпіне бітеді, сондықтан «-ты». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
Мысалдар
✓ ақылды
✗ Қате: ақыллы
✓ гүлді
✗ Қате: гүлті
✓ дәмді
✗ Қате: дәмті
✓ мәнді
✗ Қате: мәнті
✓ тұзды
✗ Қате: тұзты
✓ күшті
✗ Қате: күшді
✓ қарлы
✗ Қате: қарты
✓ таулы
✗ Қате: тауты
✓ сулы
✗ Қате: суды
✓ желді
✗ Қате: желті
✓ жаңбырлы
✗ Қате: жаңбырды
✓ бұлтты
✗ Қате: бұлтлы
✓ шаңды
✗ Қате: шаңты
✓ сәнді
✗ Қате: сәнті
✓ көрікті
✗ Қате: көрікді
✓ күйлі
✗ Қате: күйті
✓ мейірімді
✗ Қате: мейірімті
✓ ырысты
✗ Қате: ырыслы
Өзіңді тексер
1. Қайсысы дұрыс?
- • ақылды
- • ақылді
- • ақыллы
Жауабын көру
ақылды – «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «ақыл» «л» әрпіне бітеді, сондықтан «-ды». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жуан, сондықтан «ы».
2. Қайсысы дұрыс?
- • гүлды
- • гүлді
- • гүлті
Жауабын көру
гүлді – «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «гүл» «л» әрпіне бітеді, сондықтан «-ді». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
3. Қайсысы дұрыс?
- • дәмды
- • дәмді
- • дәмті
Жауабын көру
дәмді – «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «дәм» «м» әрпіне бітеді, сондықтан «-ді». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
4. Қайсысы дұрыс?
- • мәнды
- • мәнді
- • мәнті
Жауабын көру
мәнді – «Қандай?» деген сөз жасайтын жұрнақ: «мән» «н» әрпіне бітеді, сондықтан «-ді». Ереже: дауыстыдан, р, й, у-дан кейін «-лы/-лі»; л, ж, з, м, н, ң-нан кейін «-ды/-ді»; қатаң дыбыстан кейін «-ты/-ті». Сөз жіңішке, сондықтан «і».
Басқа ережелер
- Ы мен І2–4 сынып
- Ә мен А2–4 сынып
- Ө мен О2–4 сынып
- Ү, Ұ және У2–4 сынып
- Қ, Ғ, Ң2–4 сынып
- Бас әріп2-сынып
- Үтір4-сыныптан
- Нүкте, сұрақ және леп белгісі2-сынып
- Қаратпа және қыстырма сөз3-сынып
- Бастауыш пен баяндауыш арасындағы сызықша3-сынып
- Төл сөздің тыныс белгілері5-сынып
- Бірге, бөлек, дефис арқылы жазу6-сынып
- Ма, ме, ба, бе, па, пе7-сынып
- Күрделі атаулардың бас әрпі8-сынып
- Екі сөйлемді біріктіру4-сынып
- Көптік жалғау: -лар, -дар, -тар
- Барыс септік: -ға, -ге, -қа, -ке
- Қ, К, П әріптерінің ғ, г, б болуы
- Ілік септік: -ның, -дың, -тың
- Табыс септік: -ны, -ды, -ты
- Жатыс септік: -да, -де, -та, -те
- Шығыс септік: -дан, -нан, -тан
- Тәуелдік жалғау: менің, сенің, оның
- Сөз тәртібі
- Кім? жұрнағы: -шы, -ші, -ушы