Мазмұнға өту

Тәуелдік жалғау қалай жазылады: менің кітабым, сенің кітабың, оның кітабы?

Заттың кімге тиесілі екенін тәуелдік жалғау көрсетеді. Жалғау сөздің соңғы дыбысына және жуан-жіңішкелігіне байланысты.

Ереже

  • «менің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ым» жалғанады: кітап – кітабым. Көп буынды сөздің соңындағы «п» дауыстыдан бұрын «б» болып жұмсарады. Сөз жуан, сондықтан «ы».
  • «сенің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ың» жалғанады: қол – қолың. Сөз жуан, сондықтан «ы».
  • «оның» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-і» жалғанады: үй – үйі. Сөз жіңішке, сондықтан «і».
  • «менің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ім» жалғанады: дәптер – дәптерім. Сөз жіңішке, сондықтан «і».
  • «сенің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ің» жалғанады: мектеп – мектебің. Көп буынды сөздің соңындағы «п» дауыстыдан бұрын «б» болып жұмсарады. Сөз жіңішке, сондықтан «і».
  • «менің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ым» жалғанады: аяқ – аяғым. Көп буынды сөздің соңындағы «қ» дауыстыдан бұрын «ғ» болып жұмсарады. Сөз жуан, сондықтан «ы».
  • «оның» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-і» жалғанады: жүрек – жүрегі. Көп буынды сөздің соңындағы «к» дауыстыдан бұрын «г» болып жұмсарады. Сөз жіңішке, сондықтан «і».
  • «сенің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ің» жалғанады: тіл – тілің. Сөз жіңішке, сондықтан «і».
  • «сенің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ың» жалғанады: құлақ – құлағың. Көп буынды сөздің соңындағы «қ» дауыстыдан бұрын «ғ» болып жұмсарады. Сөз жуан, сондықтан «ы».
  • «оның» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ы» жалғанады: сынып – сыныбы. Көп буынды сөздің соңындағы «п» дауыстыдан бұрын «б» болып жұмсарады. Сөз жуан, сондықтан «ы».
  • «менің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ім» жалғанады: көз – көзім. Сөз жіңішке, сондықтан «і».
  • «сенің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ың» жалғанады: дос – досың. Сөз жуан, сондықтан «ы».
  • «оның» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ы» жалғанады: қалам – қаламы. Сөз жуан, сондықтан «ы».
  • «оның» деген сөзбен дауыстыға біткен сөзге «-сі» жалғанады: бөлме – бөлмесі. Сөз жіңішке, сондықтан «і».
  • «оның» деген сөзбен дауыстыға біткен сөзге «-сы» жалғанады: бала – баласы. Сөз жуан, сондықтан «ы».
  • «оның» деген сөзбен дауыстыға біткен сөзге «-сі» жалғанады: әже – әжесі. Сөз жіңішке, сондықтан «і».
  • «оның» деген сөзбен дауыстыға біткен сөзге «-сі» жалғанады: терезе – терезесі. Сөз жіңішке, сондықтан «і».
  • «оның» деген сөзбен дауыстыға біткен сөзге «-сы» жалғанады: қала – қаласы. Сөз жуан, сондықтан «ы».

Мысалдар

  • ✓ менің кітабым

    ✗ Қате: менің кітапым

  • ✓ сенің қолың

    ✗ Қате: сенің қолің

  • ✓ оның үйі

    ✗ Қате: оның үйы

  • ✓ менің дәптерім

    ✗ Қате: менің дәптерым

  • ✓ сенің мектебің

    ✗ Қате: сенің мектепің

  • ✓ менің аяғым

    ✗ Қате: менің аяқым

  • ✓ оның жүрегі

    ✗ Қате: оның жүрекі

  • ✓ сенің тілің

    ✗ Қате: сенің тілың

  • ✓ сенің құлағың

    ✗ Қате: сенің құлақың

  • ✓ оның сыныбы

    ✗ Қате: оның сыныпы

  • ✓ менің көзім

    ✗ Қате: менің көзым

  • ✓ сенің досың

    ✗ Қате: сенің досің

  • ✓ оның қаламы

    ✗ Қате: оның қаламі

  • ✓ оның бөлмесі

    ✗ Қате: оның бөлмесы

  • ✓ оның баласы

    ✗ Қате: оның баласі

  • ✓ оның әжесі

    ✗ Қате: оның әжесы

  • ✓ оның терезесі

    ✗ Қате: оның терезесы

  • ✓ оның қаласы

    ✗ Қате: оның қаласі

Өзіңді тексер

  1. 1. Қайсысы дұрыс?

    • • менің кітабым
    • • менің кітабім
    • • менің кітапым
    Жауабын көру

    менің кітабым – «менің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ым» жалғанады: кітап – кітабым. Көп буынды сөздің соңындағы «п» дауыстыдан бұрын «б» болып жұмсарады. Сөз жуан, сондықтан «ы».

  2. 2. Қайсысы дұрыс?

    • • сенің қолы
    • • сенің қолың
    • • сенің қолің
    Жауабын көру

    сенің қолың – «сенің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ың» жалғанады: қол – қолың. Сөз жуан, сондықтан «ы».

  3. 3. Қайсысы дұрыс?

    • • оның үйы
    • • оның үйі
    • • оның үйім
    Жауабын көру

    оның үйі – «оның» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-і» жалғанады: үй – үйі. Сөз жіңішке, сондықтан «і».

  4. 4. Қайсысы дұрыс?

    • • менің дәптерым
    • • менің дәптерім
    • • менің дәптерің
    Жауабын көру

    менің дәптерім – «менің» деген сөзбен дауыссызға біткен сөзге «-ім» жалғанады: дәптер – дәптерім. Сөз жіңішке, сондықтан «і».

Осы ережені ойнап жаттық

Басқа ережелер