Жатыс септік жалғауы қалай жазылады: -да, -де, -та, -те?
Жатыс септік «қайда? кімде?» деген сұраққа жауап береді. Қатаң дыбыстан кейін -та/-те, қалғанында -да/-де жалғанады.
Ереже
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «бала» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «қала» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «дала» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «ана» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «көше» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-де». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «әке» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-де». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «терезе» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-де». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «тау» «у» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «су» «у» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «үй» «й» әрпіне бітеді, сондықтан «-де». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «жер» «р» әрпіне бітеді, сондықтан «-де». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «қол» «л» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «көл» «л» әрпіне бітеді, сондықтан «-де». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «ауыл» «л» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «гүл» «л» әрпіне бітеді, сондықтан «-де». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «қыз» «з» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «жұлдыз» «з» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «адам» «м» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «орман» «н» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «аспан» «н» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «ән» «н» әрпіне бітеді, сондықтан «-де». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «күн» «н» әрпіне бітеді, сондықтан «-де». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «таң» «ң» әрпіне бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «құс» «с» әрпіне бітеді, сондықтан «-та». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «ағаш» «ш» әрпіне бітеді, сондықтан «-та». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «кітап» «п» әрпіне бітеді, сондықтан «-та». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «мектеп» «п» әрпіне бітеді, сондықтан «-те». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «бұлт» «т» әрпіне бітеді, сондықтан «-та». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «дос» «с» әрпіне бітеді, сондықтан «-та». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «іс» «с» әрпіне бітеді, сондықтан «-те». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
- Жатыс септік («қайда? кімде?»): «күш» «ш» әрпіне бітеді, сондықтан «-те». Сөз жіңішке, сондықтан «е». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
Мысалдар
✓ балада
✗ Қате: балата
✓ қалада
✗ Қате: қалата
✓ далада
✗ Қате: далата
✓ анада
✗ Қате: аната
✓ көшеде
✗ Қате: көшете
✓ әкеде
✗ Қате: әкете
✓ терезеде
✗ Қате: терезете
✓ тауда
✗ Қате: таута
✓ суда
✗ Қате: сута
✓ үйде
✗ Қате: үйте
✓ жерде
✗ Қате: жерте
✓ қолда
✗ Қате: қолта
✓ көлде
✗ Қате: көлте
✓ ауылда
✗ Қате: ауылта
✓ гүлде
✗ Қате: гүлте
✓ қызда
✗ Қате: қызта
✓ жұлдызда
✗ Қате: жұлдызта
✓ адамда
✗ Қате: адамта
✓ орманда
✗ Қате: орманта
✓ аспанда
✗ Қате: аспанта
✓ әнде
✗ Қате: әнте
✓ күнде
✗ Қате: күнте
✓ таңда
✗ Қате: таңта
✓ құста
✗ Қате: құсда
✓ ағашта
✗ Қате: ағашда
✓ кітапта
✗ Қате: кітапда
✓ мектепте
✗ Қате: мектепде
✓ бұлтта
✗ Қате: бұлтда
✓ доста
✗ Қате: досда
✓ істе
✗ Қате: ісде
✓ күште
✗ Қате: күшде
Өзіңді тексер
1. Қайсысы дұрыс?
- • балада
- • баладе
- • балата
Жауабын көру
балада – Жатыс септік («қайда? кімде?»): «бала» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
2. Қайсысы дұрыс?
- • қалада
- • қаладе
- • қалата
Жауабын көру
қалада – Жатыс септік («қайда? кімде?»): «қала» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
3. Қайсысы дұрыс?
- • далада
- • даладе
- • далата
Жауабын көру
далада – Жатыс септік («қайда? кімде?»): «дала» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
4. Қайсысы дұрыс?
- • анада
- • анаде
- • аната
Жауабын көру
анада – Жатыс септік («қайда? кімде?»): «ана» дауысты дыбысқа бітеді, сондықтан «-да». Сөз жуан, сондықтан «а». Ереже: қатаң дыбыстан кейін «-та/-те», қалған жағдайда «-да/-де».
Басқа ережелер
- Ы мен І2–4 сынып
- Ә мен А2–4 сынып
- Ө мен О2–4 сынып
- Ү, Ұ және У2–4 сынып
- Қ, Ғ, Ң2–4 сынып
- Бас әріп2-сынып
- Үтір4-сыныптан
- Нүкте, сұрақ және леп белгісі2-сынып
- Қаратпа және қыстырма сөз3-сынып
- Бастауыш пен баяндауыш арасындағы сызықша3-сынып
- Төл сөздің тыныс белгілері5-сынып
- Бірге, бөлек, дефис арқылы жазу6-сынып
- Ма, ме, ба, бе, па, пе7-сынып
- Күрделі атаулардың бас әрпі8-сынып
- Екі сөйлемді біріктіру4-сынып
- Көптік жалғау: -лар, -дар, -тар
- Барыс септік: -ға, -ге, -қа, -ке
- Қ, К, П әріптерінің ғ, г, б болуы
- Ілік септік: -ның, -дың, -тың
- Табыс септік: -ны, -ды, -ты
- Шығыс септік: -дан, -нан, -тан
- Тәуелдік жалғау: менің, сенің, оның
- Сөз тәртібі
- Кім? жұрнағы: -шы, -ші, -ушы
- Қандай? жұрнағы: -лы, -ды, -ты