Мазмұнға өту

Төл сөз бен автор сөзінде тыныс белгілері қалай қойылады?

Мектеп бағдарламасы: 5-сынып

Төл сөз – біреудің айтқанын өзгертпей жеткізу. Автор сөзінің орнына қарай тыныс белгісі де өзгереді.

Ереже

  • Төл сөз автор сөзінен бұрын тұрса, тырнақшадан кейін үтір мен сызықша қойылады: «…», – деді ол.
  • Төл сөз сұрақ не леп белгісімен біткен болса, тырнақшадан кейін үтір қойылмайды, тек сызықша: «…?» – деді ол.
  • Автор сөзі алдында тұрса, одан кейін қос нүкте қойылады; төл сөз тырнақшаға алынып, бас әріппен басталады. Төл сөздің өз сұрақ не леп белгісі тырнақшаның ішінде қалады.
  • Автор сөзі төл сөздің ортасында тұрса, екі жағынан үтір мен сызықша қойылады: «…, – деді ол, – …».

Мысалдар

  • ✓ «Ертең ауылға барамыз», – деді әкем.

    ✗ Қате: «Ертең ауылға барамыз» – деді әкем.

  • ✓ «Сен қашан келесің?» – деп сұрады Айгүл.

    ✗ Қате: «Сен қашан келесің?», – деп сұрады Айгүл.

  • ✓ Мұғалім былай деді: «Кітаптарыңды ашыңдар».

    ✗ Қате: Мұғалім былай деді «Кітаптарыңды ашыңдар».

  • ✓ «Біз, – деді Асқар, – бірге ойнаймыз».

    ✗ Қате: «Біз, деді Асқар, бірге ойнаймыз».

  • ✓ «Жаңбыр жауатын сияқты», – деді атам.

    ✗ Қате: «Жаңбыр жауатын сияқты» – деді атам.

  • ✓ «Қандай әдемі!» – деді әжем.

    ✗ Қате: «Қандай әдемі!», – деді әжем.

  • ✓ Анам айтты: «Тамақ дайын».

    ✗ Қате: Анам айтты «Тамақ дайын».

  • ✓ Бала сұрады: «Бүгін сабақ бар ма?»

    ✗ Қате: Бала сұрады: «Бүгін сабақ бар ма»?

Өзіңді тексер

  1. 1. Қайсысы дұрыс?

    • • «Ертең ауылға барамыз» – деді әкем.
    • • «Ертең ауылға барамыз», деді әкем.
    • • «Ертең ауылға барамыз», – деді әкем.
    Жауабын көру

    «Ертең ауылға барамыз», – деді әкем. – Төл сөз автор сөзінен бұрын тұрса, тырнақшадан кейін үтір мен сызықша қойылады: «…», – деді ол.

  2. 2. Қайсысы дұрыс?

    • • «Сен қашан келесің?» – деп сұрады Айгүл.
    • • «Сен қашан келесің?», – деп сұрады Айгүл.
    • • «Сен қашан келесің», – деп сұрады Айгүл?
    Жауабын көру

    «Сен қашан келесің?» – деп сұрады Айгүл. – Төл сөз сұрақ не леп белгісімен біткен болса, тырнақшадан кейін үтір қойылмайды, тек сызықша: «…?» – деді ол.

  3. 3. Қайсысы дұрыс?

    • • Мұғалім былай деді «Кітаптарыңды ашыңдар».
    • • Мұғалім былай деді: «Кітаптарыңды ашыңдар».
    • • Мұғалім былай деді: «кітаптарыңды ашыңдар».
    Жауабын көру

    Мұғалім былай деді: «Кітаптарыңды ашыңдар». – Автор сөзі алдында тұрса, одан кейін қос нүкте қойылады; төл сөз тырнақшаға алынып, бас әріппен басталады. Төл сөздің өз сұрақ не леп белгісі тырнақшаның ішінде қалады.

  4. 4. Қайсысы дұрыс?

    • • «Біз – деді Асқар – бірге ойнаймыз».
    • • «Біз, деді Асқар, бірге ойнаймыз».
    • • «Біз, – деді Асқар, – бірге ойнаймыз».
    Жауабын көру

    «Біз, – деді Асқар, – бірге ойнаймыз». – Автор сөзі төл сөздің ортасында тұрса, екі жағынан үтір мен сызықша қойылады: «…, – деді ол, – …».

Осы ережені ойнап жаттық

Басқа ережелер